De opkoopbescherming gaat op de schop. Minister Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) stuurde op 9 juli 2026 de evaluatie van de regeling naar de Tweede Kamer, samen met de kabinetsreactie op het onderzoek naar het huurbeleid ‘Thuisgeven’ (Kamerstuk 27926, nr. 428, gepubliceerd 23-07-2026). Ze schrijft dat ze "het signaal" herkent dat de opkoopbescherming invloed heeft op het huuraanbod in de particuliere sector. Volgens de brief staat in het coalitieakkoord dat de regeling wordt aangepast. Een inhoudelijke reactie op de evaluatie volgt in het najaar. Tot die tijd verandert er niets: de regels in jouw gemeente blijven gelden.
Wat is opkoopbescherming ook alweer?
Sinds 1 januari 2022 kan een gemeente in haar huisvestingsverordening bepalen dat je een gekochte woning in aangewezen wijken en onder een prijsgrens vier jaar lang niet mag verhuren zonder vergunning. De gemeente moet die vergunning wel verlenen bij verhuur aan familie, bij een woning die deel is van een winkel of kantoor, en bij tijdelijke verhuur als je er zelf minstens een jaar hebt gewoond (Volkshuisvesting Nederland). Gemeenten mogen daarnaast eigen uitzonderingen maken.
Wat zegt de evaluatie?
RIGO en het Kadaster deden het onderzoek ‘De relevantie van de opkoopbescherming toen en nu’ (rapport van 10 juni 2026). Hun belangrijkste bevindingen:
- Op 1 januari 2026 zetten 72 van de 342 gemeenten de opkoopbescherming in. Nieuwe gemeenten komen er nauwelijks nog bij.
- Het aandeel aankopen door beleggers is sterk gedaald, ook in gebieden zonder opkoopbescherming. Overdrachtsbelasting, box 3, de Wet betaalbare huur, de Wet vaste huurcontracten en de rente spelen allemaal mee.
- Een statistisch significant effect vonden de onderzoekers alleen in gemeenten die de regeling vroeg invoerden, vóór het tweede kwartaal van 2023. Daarna lijkt de maatregel aan betekenis te hebben ingeboet.
- Vergunningen worden vrijwel altijd verleend op grond van verhuur aan een familielid.
- Grote gemeenten handhaven gericht met data. Kleinere gemeenten wachten vaak op signalen of handhaven niet.
Toch willen de meeste gemeenten die de regeling gebruiken haar houden, als vangnet voor het geval beleggers terugkomen of de huurregels in de middenhuur versoepelen. De onderzoekers adviseren het kabinet eerst opnieuw te bepalen waarvoor het instrument dient. Blijft het bestaan, dan zou het Rijk strakker kunnen regelen wanneer een gemeente het mag inzetten, bijvoorbeeld met een maximale prijsgrens of een vaste rekenmethode.
Welke kant gaat het op?
Het IBO Huurbeleid stelde voor de opkoopbescherming alleen nog toe te staan om redenen van leefbaarheid, en niet meer vanwege schaarste aan koopwoningen. Dan zouden meer woningen weer verhuurd kunnen worden. De minister schrijft dat ze die aanbeveling meeweegt. Al in april 2026 had ze aangekondigd na de evaluatie naar aanpassing te kijken (Kamerstuk 27926, nr. 409). Hoe de nieuwe regeling eruitziet en wanneer die ingaat, is dus nog niet bekend. Een wetswijziging moet ook nog door beide Kamers.
Wat betekent dit voor jou als verhuurder?
Koop je nu een woning om te verhuren, dan geldt in de regel de verordening van de gemeente op het moment van inschrijving van de akte. Ga niet uit van een versoepeling die nog niet is vastgesteld. Een paar dingen om na te gaan:
- Valt de woning in een aangewezen wijk en onder de prijsgrens van die gemeente?
- Is de WOZ-waarde waarop de gemeente toetst die van het juiste jaar? Gemeenten verschillen daarin.
- Past je situatie in een van de wettelijke uitzonderingen, zoals verhuur aan familie?
Meer uitleg over de regels en uitzonderingen staat in het artikel over opkoopbescherming. Verhuur je aan een zoon of dochter, lees dan ook woning verhuren aan je kind. Algemene informatie over vergunningen vind je bij de verhuurvergunning, en de andere plannen van het kabinet voor verhuurders staan in kabinet en huurmarkt. De huurprijs van een woning die je al verhuurt, controleer je met de gratis check.
Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.